Zonder dollen

J.A. Deelder werd op 24 november 1944 geboren in Rotterdam-Overschie. In 1963 debuteerde hij in het tijdschrift Kentering met het gedicht 'Leert Uw vogels kennen'. De eerste schreden in zijn carrière als performer voor een groot publiek zette hij tijdens de manifestatie Poëzie in Carré, in februari 1966, waar hij optrad tussen namen zoals o.a. Roland Holst, Reve, Campert, Buddingh', Kouwenaar, Hanlo, Vinkenoog en Nooteboom. In 1969 verscheen bij De Bezige Bij zijn debuut Gloria Satoria. Met deze dichtbundel plaatst Deelder zich in de traditie van de Nieuwe Stijl, met als voornaamste vertegenwoordigers Hans Sleutelaar, C.B. Vaandrager en Armando. Poëzie die zich richt op de werkelijkheid, die, zoals de titel van Deelders tweede bundel uit 1970 het uitdrukt, Dag en nacht geopend is. Hierna zouden nog vele bundels volgen, met als meest recente publicaties N.V. Verga (2001) en Zonder dollen (2004). In 2004 werd zijn volledige poëzie tot 2001 verzameld onder de titel Vrijwel alle gedichten, herdrukt in 2005. Deelder was een veelgevraagd performer van zijn eigen poëzie en trad veelvuldig op zowel in het binnen- als buitenland. De onderwerpen die Deelder aansnijdt in zijn proza verschillen niet veel van die uit zijn poëzie: de Tweede Wereldoorlog, Duitsland, Rotterdam, jazz en het leven van Deelder zelf. Hij debuteerde in 1982 als prozaïst met Schöne Welt en liet daarna nog een groot aantal verhalenbundels en gelegenheidsuitgaven verschijnen. Van recente datum zijn de omnibus Deelderama (2001), Swingkoning (bundeling van al zijn verhalen over jazz en muziek, 2006) en Deelder lacht (bundeling satirische en humoristische verhalen, 2007). Ook kwam in 2005 Konijnenhok op Overschie uit, een verzameling klassieke moppen uit eigen trommel. In 2014 stelde Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, een bloemlezing van Deelders gedichten samen onder de titel Dag & nacht. In 2020 verscheen een heruitgave van Dag & nacht met een nieuw voorwoord van Aboutaleb, die daarmee een ode brengt aan een ongekend literair fenomeen. Deelder stierf op 19 december 2019 te Rotterdam. Hij werd, tot zijn eigen verbazing, vijfenzeventig jaar oud.